प्रतिनिधी संजय नागरगोजे
उमरखेड–महागाव विधानसभा मतदारसंघात काँग्रेसचे अधिकृत उमेदवार साहेबराव कांबळे यांचा झालेला पराभव हा विरोधी पक्षांच्या रणनीतीपेक्षा काँग्रेसमधील अंतर्गत मतभेद, नाराजी आणि गटबाजीचा थेट परिणाम असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात सुरू आहे. उमेदवारी जाहीर झाल्यानंतर सुरुवातीला काँग्रेस कार्यकर्त्यांनी एकजूट दाखवण्याचा प्रयत्न केला; मात्र प्रचार सुरू होताच नाराजीतून निर्माण झालेली शांत घरफोडी मतदानाच्या दिवशी प्रकर्षाने दिसून आल्याचे स्थानिक विश्लेषकांचे मत आहे.
काँग्रेसने या निवडणुकीत आपले पारंपरिक मतदार टिकवून ठेवण्याऐवजी मोठ्या आणि आक्रमक प्रचारावर भर दिला. रोड शो, बॅनर, पोस्टर आणि ग्लॅमरयुक्त डिजिटल मोहिमा यावर प्रचंड खर्च करण्यात आला; परंतु या दिखावूपेक्षा तळागाळातील कार्यकर्त्यांच्या मनातली सल आणि नाराजी कमी करण्याकडे पक्षाचे लक्ष गेले नाही, अशी टीका कार्यकर्त्यांच्या वर्तुळात केली जात आहे. बूथस्तरीय कार्यकर्त्यांच्या मनात उमेदवाराबद्दल मिश्र भावना असल्याचे स्पष्ट झाले; परिणामतः काँग्रेसची परंपरागत मते मोठ्या प्रमाणावर पडली आणि ती अन्य पक्षांकडे वळल्याचे मतदानानंतरच्या विश्लेषणातून समोर आले.
नामांकन दाखल करताना जोरदार शक्तिप्रदर्शन झाले, मोठे मेळावे व सभा घेण्यात आल्या, सोशल मीडिया मोहिमा राबवण्यात आल्या; मात्र प्रत्यक्ष घराघरात जाऊन मतदारांशी भावनिक नातं निर्माण करण्याची आणि असंतुष्ट कार्यकर्त्यांना विश्वासात घेण्याची प्रक्रिया अभावानेच झाली. काही वरिष्ठ काँग्रेस नेते आणि माजी पदाधिकारी निवडणूक प्रक्रियेपासून लांब राहिल्याची चर्चा असून, अनेक कार्यकर्त्यांनी प्रत्यक्ष विरोध न करता गप्प बसून विरोधी उमेदवारांना लाभ मिळवून दिल्याचेही बोलले जात आहे.
स्थानिक पातळीवर अनेक दशकांपासून निष्ठावान काँग्रेस समर्थकांनी यावेळी मतदानात शांतता राखत आपली नाराजी व्यक्त केली, असे निरीक्षण मांडण्यात येत आहे. काँग्रेसमधील समन्वयाच्या अभावामुळे तयार झालेली गफलत आणि नेतृत्वाचा मतदारांशी तुटलेला संवाद हे या पराभवाचे प्रमुख घटक ठरल्याचे राजकीय जाणकारांचे म्हणणे आहे. पक्षातल्या गटबाजीचे पडसाद मतदान केंद्रांवर उमटले आणि काँग्रेसचे मताधिक्य अपेक्षेपेक्षा मोठ्या प्रमाणात घटल्याचे स्पष्ट झाले.
या निकालानंतर काँग्रेससमोर सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे स्थानिक संघटनात्मक रचनेत सुधारणा करून असंतुष्ट कार्यकर्त्यांना पुन्हा एकत्र आणणे आणि भविष्याच्या निवडणुकीसाठी मजबूत शिल्पकारणी करणे. फक्त शक्तिप्रदर्शन आणि चमकदार मोहीम यांवर विसंबून न राहता तळागाळातील कार्यकर्त्यांचा सन्मान, त्यांचे म्हणणे ऐकून घेणे आणि ‘जनता संपर्क’ या मूलभूत सूत्रांकडे परत जाण्याची गरज जाणवत आहे.
या पराभवाने काँग्रेसला स्पष्ट संदेश मिळाल्याचे मानले जात आहे—पक्षातील अंतर्गत ऐक्याशिवाय आणि कार्यकर्त्यांच्या भावनांचा आदर न करता कोणताही उमेदवार जिंकू शकत नाही. पक्षाने जर वेळेत सुधारणा केल्या नाहीत तर आगामी निवडणुकाही कठीण होतील, असा इशारा विश्लेषक देत आहेत.
